arzakank_arm_diaspora_Jan2017

ՄԵՆՔ - MENK

 

Հայաստան-Սփիւռք հեռանկարներ

 

Ինքնակազմակերպում

 

Կը կարծեմ թէ հայկական աշխարհի ներկայ իրավիճակը թէ՛ Հայաստանի թէ՛ սփիւռքի մէջ անմխիթար ու յուսահատական գնահատելով չափազանցութիւն ըրած չենք ըլլար: Յարգելով հանդերձ հակառակը մտածողները, այսօր հրատապ հարց է վերատեսութեան ենթարկել մեր ապրելակերպը, մտածելակերպը, մեր գործելաձեւն ու աշխարհահայացքը եւ գտնել ելքի ճանապարհները:

 

Ելքի ճանապարհ որոնելու ընթացքին շարունակաբար նոր անուններու տակ ձեւաւորուող խումբ մը անցեալ Յուլիսին դիմեց զինեալ ապստամբութեան: «Սասնա Ծռեր» անուան տակ, հայրենասէր ազատամարտիկներու խումբը պահանջեց Նախագահին հրաժարականը ու իշխանութեան փոխանցումը ժողովուրդին վստահութիւնը վայելող կառավարութեան մը: Հայաստանի թէ սփիւռքի մէջ քիչ չէին այն անձերը որոնք կը բաժնէին անոնց կարծիքը թէ ստեղծուած վիճակէն դուրս գալու այլ կերպ չկար: Ո՛չ նախագահը հրաժարեցաւ ո՛չ իշխանութեան փոխանցում տեղի ունեցաւ: Ունեցանք զոհեր:

 

Իշխանութիւնները, մոլորուած արեւմուտքի կամ արեւելքի ճանապարհներու վրայ, ելքի ճամփան կը փորձեն գտնել նոր դաշինքի մը մէջ մտնելով, նոր սահմանադրութիւն մը հաստատելով, նոր վարչապետ մը նշանակելով, կտրուկ փոփոխութիւններու խոստումով նախարար մը փոխելով, երբեմն պաշտօնեայ մը կաշառք վերցնելու պահուն ձերբակալելով, եւայլն: Ընտրութիւններէն առաջ ալ նոր կուսակցութիւններ կը հիմնուին կամ դաշինքներ կազմելու փորձեր կը կատարուին ելք գտնելու յոյսով: Իսկ ծանօթ դերասան մը* ելքի ճամբան կը տեսնէ ընդհանուր քաղաքական դաշտին հայելին ներկայացնող կուսակցութիւն մը հիմնելով, որուն համար ընտրուած անունով կը տրուի ներկայ իրավիճակին գնահատականը:

 

Ֆրանսահայերը մի քանի տարի առաջ գաղութը ներկայացնող մարմին մը ստեղծելու ծրագիր մը մշակած էին ու ինչպէս իմացանք այս փորձը մնացած է թուղթի վրայ:

 

Ուրեմն ո՞րն է այն ելքը որը մեզ քայլ առ քայլ կրնայ առաջ տանիլ, փորձութիւններուն դիմակայելու գիտակցութիւնը ապահովել, մեզի տալ երջանկութեան զգացումն ու վստահութիւնը՝ որ ճիշտ ճանապարհի վրայ կը գտնուինք:

 

Ա․ Եթէ մարդ կ՛ապրի մէկ պատուհան ունեցող տան մը մէջ, աշխարհին հետ կը շփուի միայն մի ուղղութեան վրայ: Իսկ եթէ տունը ունի ամէն կողմերու վրայ բացուոյ պատուհաններ, աշխարհի ընկալումը տարբեր կ՛ըլլայ: Նոյնպէս երբ անձը իր գիտակցութեան մակարդակին համեմատ սահմանափակ տեսադաշտ մը ունի, իրեն համար ճիշտն ու սխալը կը գտնուին այդ սահմաններուն մէջ: Մեր տեսադաշտը ընդլայնելու կարիքը չունինք քանի որ ամէն ինչ տիեզերքի մէջ գոյութիւն ունի ու մեզի կը մնայ բարձրացնել մեր գիտակցութեան ու ոգեղենութեան մակարդակը: Ուստի որեւէ բան բարեփոխելու առաջին նախապայմանն է ունենալ՝ բարոյական գետնի վրայ ինքզինքնիս բարելաւելու և զարգացնելու գիտակցութիւնն ու պատրաստակամութիւնը:

 

Բ․ Պարզ է որ Հայաստանի կամ որեւէ երկրի մը իշխանութիւնը պէտք է վստահուած ըլլայ մարդկանց այն խումբին որը ունի բարձր բարոյականութիւն, ոգեղենութիւն ու մասնագիտական գիտելիքներ: Փաստ է որ նման իշխանութիւն այսօր գոյութիւն չունի բայց մեր ընտրելիք ճանապարհը այնպիսի ուղղութիւն պէտք է ունենայ որ մեզի թոյլ տայ ունենալ նման իշխանութիւն մը, որը կարենայ ազգի ճակատագրին պատասխանատուութիւնը իր վրայ առնել:

Գ․ Ազգային նպատակներուն կարելի է հասնիլ միայն միասնական ոյժով: Յիշենք Չարենցի խօսքերը «Ով Հայ ժողովուրդ քո միակ փրկութիւնը քո հաւաքական ուժի մէջ է», բայց անմիջապէս ընդգծենք որ այս հաւաքական ոյժը պէտք է կազմուի ու առաջնորդուի հոգե- բարոյական բարձր սկզբունքներով գործող մարդկանց կողմէ որպէսզի ազգային ինքնակազմակերպումի գործը դրուի ճիշտ հիմքերու վրայ:

 

Դ․ Ով որ իր ազգին հանդէպ իր պատասխանատուութեան զգացում ունի կրնայ որեւէ պահուն սկսիլ իր բաժինը բերելու ազգային ինքնակազմակերպումի գործընթացին: Հոգեբարոյական դաշտ տեղափոխուելով, մշտական ինքնազարգացումի նախապայմանով կարելի է փորձել գտնել գաղափարակից անհատներ որպէսզի մէկը դառնայ երկու ու երկուքը դառնայ երեք, եւ այսպէս յառաջանայ բջիջ մը կամ նույնիսկ փոքր համայնք մը:

 

Ե․ Այս փոքր բջիջի կամ համայնքի քննարկելիք գլխաւոր նիւթը կ՛ըլլայ կեանքի իմաստի ըմբռնումն ու ոգեղէն արժէքները:

 

Զ․ Այս խմբի յաջորդ գործունէութիւնը կ՛ըլլայ կեանքի իմաստի, աշխարհայեացքի հիման վրայ ձեւաւորել ազգային գաղափարախօսութիւն մը: Իսկ ազգային գաղափարախօսութեան վրայ կը մշակուի ազգային զարգացման ծրագիր:

 

Է․ Եթէ զուգահեռաբար կազմուին տարբեր բջիջներ, անոնցմէ կը ստեղծուին նոր խումբեր աւելի բարձր մակարդակի անդամներով: Բարոյական գետնի վրայ կարելի է նման ընտրութիւն մը ընել քանի որ բարին բարիին հետ կ՛առնչուի:

 

Թ․ Վստահաբար նման ծրագիր մը կեանքի կոչելը անկարելի համարողները քիչ պիտի չըլլան: Քիչ պիտի չըլլան նաեւ այն մարդիկ որոնք նկատի առնելով այսօր Հայութեան առջեւ ծառացած հարցերը անմիջական լուծումներ պիտի պահանջեն: Մէկը միւսին չի խանգարեր: Հրդեհի պարագային անհրաժեշտ է հրշէջին անմիջական օգնութիւնը բայց տունը հրդեհի դէմ ապահովելու համար կարիքը ունինք համեմատաբար ավելի երկար ժամանակի:

 

Ժ․ Հայ ազգը բարձրագոյն արժէքներու տէր է սակայն շեղուելով ճանապարհէն միշտ փորձանքներու մէջ գտնուած է ենթարկուելով մինչեւ ցեղասպանութեան: Հարկաւոր է վերադառնալ մեր ակունքները, իւրաքանչիւրիս դարձի ճանապարհով:

 

Մասիս Ինճիճեան, Արձագանգ թ․ 208, Յունուար Փետրուար 2017

 

(*)Խմբ. Հեղինակը կ'ակնարկէ կատակերգակ դերասան Սերգէյ Դանիէլեանի եւ լրագրող Արման Սուլէյմանեանի հիմնած Քաղաքացիական Ակտիւ Քայլ (Ք.Ա.Ք.) կուսակցութեան: